Instytut Filologii Polskiej

Roz. Textu

KOMUNIKAT

Serdecznie zapraszamy na LXXIV Zjazd Polskiego Towarzystwa Językoznawczego, który odbędzie się w dniach 12-13 września 2016 r. (poniedziałek – wtorek) w Zielonej Górze w Instytucie Filologii Polskiej na Uniwersytecie Zielonogórskim.

Proponowana problematyka Zjazdu to:

Norma a język i językoznawstwo.

Norma to jedno z ważnych, ale równocześnie dyskusyjnych pojęć w różnych dyscyplinach nauki i sztuki, także w językoznawstwie. Według niektórych koncepcji anormatywność w języku jest wręcz niedopuszczalna, jeśli zaś się pojawia, to jako następstwo braku współdziałania teorii z praktyką.

Jest to oczywiście sąd skrajny. Inną skrajnością jest całkowite odrzucenie normatywności, np. w amerykańskiej lingwistyce deskryptywnej.

Proponowana tematyka Zjazdu PTJ ma na celu podjęcie dyskusji na temat pojęć ‘normy’ i ‘normatywności’ we współczesnych badaniach językoznawczych, ze szczególnym zwróceniem uwagi na różnice występujące pomiędzy poszczególnymi paradygmatami (zwłaszcza strukturalizmem, generatywizmem i różnymi podejściami funkcjonalnymi) oraz tradycjami.

Dodatkowo chcemy zapytać o nowe rozumienie pojęcia normy, związane z badaniami korpusowymi i analizą olbrzymich ilości danych (big data). Temat najbliższego Zjazdu PTJ powinien pobudzić refleksje nad miejscem teorii normatywnej w językoznawstwie oraz nad teoretycznymi założeniami lingwistyki normatywnej.

Ważne będą zatem dychotomiczne układy: − deskrypcja a preskrypcja; − lingwistyka czysta a lingwistyka stosowana; − norma a postawy użytkowników wobec języka, rola tzw. poczucia językowego; − norma a uzus: problem granicy; − norma językowa a wymogi kontekstualizacji; − jedna norma czy kilka norm? Czy norma dotyczy też odmian społecznych i środowiskowych języka, gwar ludowych, a jeśli tak, to w jakim zakresie, jak działa w tych odmianach języka, w czym się przejawia? Norma w języku to dla wielu badaczy nie tyle zespół przepisów zewnętrznych określających poprawność językową, ale przede wszystkim ramy wyznaczone przez system języka na wszystkich poziomach jego opisu (fonetycznym, morfologicznym, leksykalnym, składniowym, semantycznym, a nawet graficznym). I np. norma jest ważnym czynnikiem regulującym procesy słowotwórcze, takie jak analogia, produktywność (nie tylko systemowa). Z drugiej strony istotny jest zakres i typologia słowotwórczych zjawisk będących poza normą; ich ogląd (np. w perspektywie kognitywnej) może okazać się bardzo interesujący. Z punktu widzenia funkcji języka norma może być definiowana jako konieczność dostosowania danej wypowiedzi do celu i kontekstu komunikatu; nadawca wypowiedzi podlega wielu normom, w konkretnej wypowiedzi dokonuje wyboru między językiem standardowym a innymi rejestrami języka, też dialektami. Nadawca może nawet przekraczać normę, na co mu pozwala m. in. funkcja ekspresywna języka czy prawo ekonomii w komunikacji. Często takie „interwencje” użytkowników języka, gdy są powtarzane, prowadzą do zmiany normy językowej. Pytanie o możliwość przekraczania ograniczeń systemowych języka jest niezwykle ważne w badaniu tekstów literackich, gdzie kreatywność twórców w różny sposób eksperymentuje z tworzywem języka. Semantyka literacka, na przykład, stawia pytania o granice sensu i nonsensu w tekstach artystycznych, o możliwość przekraczania reguł logicznych, np. w figurach irracjonalności, niezwykłości, absurdu. Otwarty pozostaje problem, czy w wypadku tekstów artystycznych już samo przekraczanie normy stanowi swoistą normę. Generalnie rzecz idzie o kreatywne użycie języka, o tzw. języki prywatne Wittgensteina, żart językowy, język mitu, baśni, religii…. Granicą jest komunikatywność, a więc nie system uświadomionych lub tylko rekonstruowanych w teoriach lingwistycznych reguł językowych, lecz wewnątrz językowa przetłumaczalność. Proponujemy też podjęcie dyskusji nad problemem normy językowej wobec dynamiki języka naturalnego, historycznej zmienności normy językowej oraz przyczyn i skutków tego zjawiska. W tle rozważań na temat normy jest też spór o nomotetyczny bądź idiograficzny charakter badań językoznawczych.

Poza obradami plenarnymi oraz obradami w sekcjach planujemy także sesję plakatowo-multimedialną, w trakcie której będzie można zaprezentować:

badania indywidualne a także zespołowe, realizowane w różnych ośrodkach naukowych.

Organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru zgłoszonych referatów i prezentacji w ramach sesji plakatowej, których streszczenia zostaną skierowane do recenzji. Do 30 kwietnia 2016 r. ogłoszona zostanie lista przyjętych wystąpień oraz wstępny program LXXIV Zjazdu PTJ.

Jednocześnie informujemy, że językiem obrad jest język polski, a wygłoszone podczas Zjazdu referaty będą mogły być złożone do druku w „Biuletynie PTJ” (czasopiśmie punktowanym) również w języku obcym.

Pełna opłata konferencyjna dla osób nie będących członkami PTJ wynosi 300 zł, dla członków PTJ i doktorantów – 150 zł, natomiast honorowi członkowie są zwolnieni z opłaty.

Dalsze szczegółowe informacje na temat Zjazdu zostaną umieszczone na http://www.ptj.civ.pl oraz na stronie IFP UZ www.ifp.uz.zgora.pl i przesłane w kolejnym komunikacie.